BÀI 41: DIỄN THẾ SINH THÁI

BÀI 41: DIỄN THẾ SINH THÁI

I. KHÁI NIỆM VỀ DIỄN THẾ SINH THÁI:

– Diễn thế sinh thái là quá trình biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường.

– Diễn thế sinh thái gồm 3 giai đoạn: khởi đầu, giữa và cuối.

Ví dụ:diễn biến sinh thái hình thành rừng cây gỗ lớn

image(131)

II. CÁC LOẠI DIỄN THẾ SINH THÁI:

  1. Diễn thế nguyên sinh:

Diễn thế nguyên sinh trải qua hàng trăm năm

image(130)

Có 2 dạng trên cạn và dưới nước.

– Khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật

– Giai đoạn tiên phong: Các sinh vật đầu tiên phát tán đến hình thành quần xã tiên phong.

– Giai đoạn hỗn hợp: Tiếp theo là các quần xã sinh vật biến đổi tuần tự và thay thế nhau.

– Giai đoạn đỉnh cực: Giai đoạn cuối hình thành quần xã tương đối ổn định.

2. Diễn thế thứ sinh:

image(129)

– Khởi đầu từ môi trường đã có quần xã sinh vật đã từng sống.

– Do tác động của những thay đổi của tự nhiên hoặc do hoạt động khai thác quá mức của con người đến mức huỷ diệt.

– Tiếp theo là các quần xã biến đổi tuần tự thay thế lẫn nhau.

– Trong điều kiện thuận lợi, qua quá trình biến đổi lâu dài hình thành quần xã tương đối ổn định.

III. NGUYÊN NHÂN CỦA DIỄN THẾ SINH THÁI:

1. Nguyên nhân bên ngoài:

– Do tác động mạnh mẽ của ngoại cảnh lên quần xã. Sự thay đổi môi trường, khí hậu, mưa bão, lũ lụt, núi lửa …gây chết hàng loạt sinh vật.

2. Nguyên nhân bên trong:

– Bên cạnh những tác động của ngoại cảnh, sự cạnh tranh gay gắt giữa các loài trong quần xã là nhân tố sinh thái quan trọng làm biến đổi quần xã sinh vật. Trong số các loài sinh vật, nhóm loài ưu thế đóng vai trò quan trọng nhất trong diễn thế.

– Ngoài ra hoạt động khai thác tài nguyên của con người như: đốt rừng, san lấp hồ ao, xây đập ngăn sông …là nguyên nhân làm biến đổi quần xã sinh vật.

IV. TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU DIỄN THẾ SINH THÁI:

– Hiểu được qui luật phát triển của quần xã sinh vật. Dự đoán được các quần xã tồn tại trước đó và quần xã được thay thế trong tương lai từ đó có kế hoạch xây dựng, bảo vệ hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

– Chủ động có những biện pháp khắc phục những biến đổi bất lợi của môi trường, sinh vật và con người.

BÀI TẬP

Câu 1. Các giai đoạn diễn thế sinh thái và nguyên nhân diễn thế.

image(128)

Câu 2. Hãy mô tả quá trình diễn thế sinh thái của một quần xã sinh vật nào đó.

– Quá trình diễn thế sinh thái tại một mảnh đất nương nơi chỉ có các loài cỏ và cây bụi sống. Diễn thế thuộc loại diễn thế thứ sinh, nguyên nhân diễn thế là do các tác động con người.

Xem thêm:  22+ Đề thi trắc nghiệm online Môn Sinh Học Lớp 7 tháng 3/2023

– Đến mùa gieo hạt người ta lên nương xới đất và nhổ hết cỏ để gieo xuống những hạt ngô

– Các cây ngô phát triển mạnh vì có bàn tay chăm sóc của con người và không có sự cạnh tranh của các loài khác.

– Một vài loài cỏ dại nhỏ ưa bóng có thể sống được trong bóng của cây ngô. Trong suốt thời gian này ngô là loài ưu thế trên mảnh đất nương.

– Kết thúc mùa vụ, sau khi các cây ngô đã được thu hoạch xong sẽ dần chết đi, để lại khoảng trống

– Các loài cỏ dại nhỏ ưa bóng cũng chết theo do không thích nghi. Các loài cỏ dại ưa sáng nhanh chóng phát triển trở lại, các cây bụi nhỏ cũng đến sống cùng các loài cỏ dại ưa sáng.

– Mảnh đất nương trở lại như lúc đầu.

Câu 3. Một khu rừng nhiệt đới có các cây gỗ lơn và nhỏ mọc gần nhau. Vào một ngày có gió lớn, một cây to bị đổ ở giữa rừng tạo nên một khoảng trống lớn. Em hãy dự đoán quá trình diễn thế xảy ra ở khoảng trống đó.

– Giai đoạn tiên phong: các cây cỏ ưa sáng đến sống trong khoàng trống đó.

– Giai đoạn tiếp theo:

+ Cây bụi nhỏ ưa sáng cũng xuất hiện và sống cùng các loài cỏ ưa sáng

+ Cây gỗ nhỏ ưa sáng đến sống cùng cây bụi, các cây cỏ ưa bóng, chịu bóng cũng xuất hiện dưới bóng các cây gỗ nhỏ và cây bụi.

+ Cây cỏ và cây bụi nhỏ ưa sáng dần biến mất do thiếu ánh sáng, thay thế chúng là các cây bụi và cỏ ưa bóng.

+ Cây gỗ ưa sáng cạnh tranh ánh sáng mạnh mẽ với các cây khác và dần dần thắng thế chiếm phần lớn khoảng trống.

– Giai đoạn cuối: nhiều tầng cây lấp kín khoảng trống, gồm có tầng cây gỗ lớn ưa sáng phía trên cùng, cây gỗ nhỏ và cây bụi chịu bóng ở lưng chừng, các cây bụi nhỏ và cỏ ưa bóng ở phía dưới

Câu 4. Hoạt động khai thác tài nguyên không hợp lí của con người có thể coi là hành động “tự đào huyệt chôn mình” của diễn thế sinh thái được không? Tại sao?

– Đúng. Vì việc đó gây ra một loạt các hậu quả sau:

– Làm biến đổi và dẫn đến mất môi trường sống của nhiều loài sinh vật và làm giảm đa dạng sinh học.

– Thảm thực vật bị mất dần sẽ dẫn đến xói mòn đất, biến đổi khí hậu,… và là nguyên nhân của nhiều thiên tai như: lũ lụt, hạn hán, nhiễm mặn…

– Môi trường mất cân bằng sinh thái, kém ổn định, dễ gây ra nhiều bệnh tật cho người và sinh vật,…

– Những hậu quả trên sẽ làm cho cuộc sống của con người bị ảnh hưởng nặng nề và không ổn định.

Xem thêm:  Sinh 11 Bài 48: Ôn tập chương 2, 3 và 4 - VietJack.com

– Tuy nhiên, con người khác với các sinh vật khác là có thể tự điều chỉnh các hành động của mình để khai thác tài nguyên hợp lí, bảo vệ môi trường sống của con người và các sinh vật khác trên Trái Đất. Con người với khả năng khoa học đang dần cải tạo tự nhiên làm cho quần xã sinh vật phong phú hơn. Vì vậy, chúng ta tin tưởng rằng hoạt động khai thác tài nguyên của con người sẽ dần hợp lí và môi trường sống trên Trái Đất sẽ được bảo vệ.

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Diễn thế sinh thái là quá trình

A. biến đổi tuần tự từ quần xã này đến quần xã khác

B. thay thế liên tục từ quần xã này đến quần xã khác

C. phát triển của quần xã sinh vật

D. biến đổi tuần tự của quần xã qua các giai đoạn tương ứng với sự biến đổi của môi trường

Câu 2: Diễn thế sinh thái có thể hiểu là

A. sự biến đổi cấu trúc quần thể

B. quá trình thay thế quần xã này bằng quần xã khác

C. mở rộng vùng phân bố

D. tăng số lượng quần thể

Câu 3: Từ một rừng lim sau một thời gian biến đổi thành rừng sau sau là diễn thế

A. nguyên sinh

B. thứ sinh

C. liên tục

D. phân hủy

Câu 4: Quá trình hình thành 1 ao cá tự nhiên từ một hố bom là diễn thế

A. nguyên sinh

B. thứ sinh

C. liên tục

D. phân hủy

Câu 5: Ý nghĩa của việc nghiên cứ diễn thế sinh thái là

A. kịp thời đề xuất các biện pháp khắc phục những biến đổi bất lợi của môi trường, sinh vật và con người

B. chủ động xây dựng kế hoạch trong việc bảo vệ và khái thác hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên, kịp thời đề xuất các biện pháp khắc phục những biến đổi bất lợi của môi trường, sinh vật và con người

C. hiểu biết được các quy luật phát triển của quần xã sinh vật, dự đoán được các quần xã tồn tại trước đó và quần xã sẽ thay thế trong tương lai

D. chủ động điều khiển diễn thế sinh thái theo ý muốn của con người

Câu 6: Quá trình diễn thế sinh thái tại rừng lim Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn diễn ra theo trinh tự như thế nào?

A. Rừng lim nguyên sinh bị chặt hết → cây bụi và cỏ chiếm ưu thế → rừng thưa cây gỗ nhỏ → cây gỗ nhỏ và cây bụi → trảng cỏ.

B. Rừng lim nguyên sinh bị chặt hết → cây gỗ nhỏ và cây bụi → rừng thưa cây gỗ nhỏ → cây bụi và cỏ chiếm ưu thế → trảng cỏ.

C. Rừng lim nguyên sinh bị chặt hết → rừng thưa cây gỗ nhỏ → cây gỗ nhỏ và cây bụi → cây bụi và cỏ chiếm ưu thế → trảng cỏ.

Xem thêm:  Lý thuyết Sinh học 11 Bài 47: Điều khiển sinh sản ở động vật và

D. Rừng lim nguyên sinh bị chết → rừng thưa cây gỗ nhỏ → cây bụi và cỏ chiếm ưu thế → cây gỗ nhỏ và cây bụi → trảng cỏ.

Câu 7: Quần xã sinh vật tương đối ổn định được hình thành sau diễn thế gọi là

A. quần xã trung gian

B. quần xã khởi đầu

C. quần xã đỉnh cực

D. quần xã thứ sinh

Câu 8: Rừng nhiệt đới bị chặt trắng, sau 1 thời gian những loại cây nào sẽ nhanh chong phát triển?

A. cây gỗ ưa sáng

B. cây thân cỏ ưa sáng

C. cây bụi chịu bóng

D. cây gỗ ưa bóng

Câu 9: Diễn thế nguyên sinh có các đặc điểm:

(1) Bắt đầu từ một môi trường chưa có sinh vật.

(2) Được biến đổi tuần tự qua các quần xã trung gian.

(3) Quá trình diễn thế gắn liền với sự phá hại môi trường.

(4) Kết quả cuối cùng sẽ tạo ra quần xã đỉnh cực.

Phương án đúng là:

A. (2), (3) và (4)

B. (1), (2) và (4)

C. (1), (3) và (4)

D. (1), (2), (3) và (4)

Câu 10: Cho các phát biểu sau đât về diễn thế sinh thái, có bao nhiêu phát biểu đúng?

(1) Trong quá trình diễn thế sinh thái, loài ưu thế chính là những loài đã “tự đào huyệt chon mình”.

(2) Nguyên nhân gây ra diễn thế sinh thái là do tác động trực tiếp của con người.

(3) Trong diễn thế nguyên sinh, giai đoạn cuối hình thành quần xã có độ đa dạng lớn nhất.

(4) Sau quá trình diễn thế thứ sinh có thể lại bắt đầu quá trình diễn thế nguyên sinh.

(5) Diễn thế sinh thái là sự thay đổi cấu trúc quần xã một cách ngẫu nhiên.

A. 2 B. 3

C. 4 D. 3

Câu 11: Những quá trình nào sau đât sẽ dẫn tới diễn thế sinh thái?

(1) Khai thác các cây gỗ, săn bắt các động vật ở rừng.

(2) Trồng cây rừng lên đồi trọc, thả cá vào ao, hồ, đầm lầy.

(3) Đánh bắt cá ở ao.

(4) Lũ lụt kéo dài làm cho hầu hết các quần thể bị tiêu diệt.

Phương án đúng là

A. (1), (2) và (3)

B. (1), (3) và (4)

C. (1), (2) và (4)

D. (2), (3) và (4)

Đáp án – Hướng dẫn giải

Câu 10:

(1) đúng vì hoạt động mạnh mẽ của loài ưu thế sẽ làm thay đổi điều kiện môi trường sống, từ đó tạo cơ hội cho nhóm loài khác có khả năng cạnh tranh cao hơn trở thành loài ưu thế mới.

(2) sai, do nguyên nhân bên ngoài, nguyên nhân bên trong và do tác động trực tiếp hay gián tiếp của con người.

(3), (4) đúng.

(5) sai, diễn thế sinh thái là sự thay đổi quần xã 1 cách tuần tự.

→ Đáp án D.

Bài viết gợi ý:

Đánh giá tốt post
33bet0.com
tk88asia.com
78win
nhacaiuytin